خلاصه ای از نظرات:

در بین نظرات مطرح شده اکثریت دانشجویان اعتقاد بر این داشتند که در 30 سال آینده، اثر چندانی از زندگی عشایری باقی نخواهد بود و دامداری سنتی نیز جای خود را به کشاورزی و دامداری مدرن و سایر حرفه ها خواهد داد. همچنین اغلب دانشجویان، بهبود وضعیت بهداشت، افزایش آگاهی عمومی، افزایش سطح تحصیلات، افزایش مشارکت زنان در امور اجتماعی و افزایش رفاه نسبی را پیش بینی کرده اند.

در بعد فرهنگی اکثر نظرات پیرامون لباس­های محلی قشقایی و زبان ترکی بود. در زمینه لباس­های محلی نظرات به دو دسته کلی نقسیم می شدند، گروه اول رواج بیشتر این نوع پوشش را در آینده متصور بودند و ویژگی هایی چون زیبایی و اصالت این پوشش، به دور بودن از نمادهای فرهنگی غرب و شرق، را از دلایل این پیش بینی خود می دانستند. در مقابل گروهی بر این عقیده بودند که لباس­های محلی به طور عمده از جامعه قشقایی ناپدید خواهد شد. این گروه بر این عقیده بودند که استفاده از این لباس­ها حتی از مراسم­ های خاص مانند عروسی­ ها نیز حذف خواهد شد و نشان این لباس ها را در موزه های انسان شناسی و یا در بین آلبوم­ عکس­های قدیمی باید جستجو کرد.

در زمینه اجتماعی، تغییر ساختار زندگی عشایری به ساختار روستایی و شهری مسلماً تحولات اساسی زیادی را در پی خواهد داشت. تغییر شغل افراد ایل از دامداری و کشاورزی سنتی به پیشه­ های دیگر تغییرات زیادی در وضعیت اجتماعی و اقتصادی جامعه ایجاد خواهد نمود. در بین نظرات، نگرانی­ هایی از این تغییر رویه وجود داشت، به این ترتیب که افزایش افراد شاغل در شغل­های کاذب، افزایش زاغه نشینی، افزایش جرایم، افزایش اعتیاد و سایر آسیب­های اجتماعی در صورت عدم برنامه ریزی مناسب برای اسکان عشایر پیش بینی می شود.

در ادامه به تعدادی از دیدگاه ها اشاره می گردد:

۱: خانم آژیراک؛ دانشجوی مددکاری اجتماعی دانشگاه علامه طباطبایی (نظر ایشان با رسم الخط قشقایی ارائه شده است. جهت مطالعه مطالب بیشتر با این رسم الخط به آدرس http://dilden.blogfa.com مراجعه فرمایید.)

30 ilden sora:

1- kôç o qon yoxomuzdur à şehrnéşin olarag.

2- Éqtésadi baxişdan à réfah nésbi.

3- Béhdaşt à mundan yéydir à merizlig azdir.

4- Éctémayi :

- Asib éctémaiy axari géder.

- Xanévadadéler esasi şol olor.

- Énzéva çox olor.

- Xanévadeler çox küçuk olor.

- Étiyad/corm/telaq à çox olor.

Ferhengi baxishdan:

• Tesilkerdelerimiz cox olorlar.
• Qiz-arvadlar moşarket leri axari géder.
• Uşaġlarımız kolen farslaşiblar à Dilimizden feqet bir para kohna şér o yir qalar.
• Lébasımizi daha hetta toylarda da Géyilmez à Merdom şénasi muzelerinde ya kohna albumlarda.

               Baxmali sézler:     Coklar à démeyiŋ, gülmeyiŋ.

                                           SMS , ededler à turki yazag/deyeg.

۲: آقای مردانی؛ دانشجوی علوم سیاسی دانشگاه بین المللی امام خمینی (ره).

با توجه به اینکه اکنون در جامعه جهانی همه جوامع قومی به سرعت بی سابقه ای راه پیشرفت را می گذرانند، ایل قشقایی نیز به نوعی از این عرصه بی نصیب نمانده و راه خود را تا حدودی یافته است. در این مسیر ممکن است ما دچار یک سری تعارض ها شویم که با فعالیت نخبگان ایل و ارتقای در آموزش، این تعارض ها قابل جبران خواهد بود.

دامداران و عشایر کوچرو ایل به شدت در حال کاهش هستند و به علت شرایط سخت و غیر قابل تحمل زندگی عشایری، اکثریت آنها به اسکان روی آورده اند. از طرفی نسل جوان و در حال تحصیل در حال فعالیت در کارهایی فنی تر و تخصصی تر هستند. از این رو امید آن می رود که وضعیت اقتصادی ایل رو به ترقی خواهد بود.

از نظر اجتماعی به اختصار می توان چنین بیان کرد که سعی همه ما بر این استوار شده است که ارزش­های خود را به الگوی مرجع جامعه نزدیک و نزدیکتر کنیم. راهی که ما در گذراندن آن واقع شده ایم و آنچه که جامعه برای ما رقم می زند، در مواجهه با آنچه که بر ایل ما حاکم بوده ما را با بحران اجتماعی روبرو خواهد کرد. این مسئله که با جدا شدن از سنتها و فرهنگ های اصیل خودمان همراه خواهد بود می تواند در نتیجه پروسه جهانی شدن باشد که گروه ها و قومیت ها را در آینده می پروراند و شکل می دهد.

۳: آریا وزیرزاده، دانشجوی دکتری دانشگاه تهران

به نظر من روند تکامل جامعه قشقایی را می توان با نگاه به سایر جوامع درک نمود. به عبارت دیگر در حال حاضر اگر همه جوامع جهان را در یک هرم  تکاملی قرار دهیم این موضوع بهتر روشن می گردد. در جهان کنونی از نظر ساختاری می توان چند نوع جامعه را دید. جامعه عشایری، روستایی، شهری و در یک نگاه کلان تر از نظر توسعه نیز می توان به جوامع جهان سوم یا در حال پیشرفت، جوامع پیشرفته (مانند کشورهای اروپایی) و جوامع کاملا پیشرفته (مثل آمریکا، سوئیس و کانادا) اشاره کرد. زندگی عشیره ای که قشقایی ها برای خود انتخاب کرده اند (به هر دلیل) در پایین ترین سطح این هرم قرار دارد و در سال های آینده (طولانی هم خواهد بود ولی نسبت به گذشته از شتاب بیشتری برخوردار خواهد بود) به سمت قله هرم حرکت خواهد نمود. یعنی آنچه امروزه ما در جوامع روستایی و شهری و در نگاه کلان تر در جوامع پیشرفته جهان می بینیم (که بسیاری از آنها را نمی پسندیم و برایمان قابل درک و پذیرش نیست)، در سالهای آینده که طولانی نیز خواهد بود - شاید در 3 یا 4 نسل بعد از ما- در جامعه عشایری نیز دیده خواهد شد.

البته خطری که جامعه عشیره ایی قشقایی را تهدید می نماید این است که از اصل خود دور افتد و زبان و فرهنگ خود را در دنیای امروز و آینده نتواند حفظ کند. اما چاره چیست؟ به نظر من قشر تحصیلکرده قشقایی رسالت بسیار سنگینی را برعهده دارند و می بایست از همه توان خود برای حفظ فرهنگ خود استفاده برند. اما با توجهی که جامعه جهانی به حفظ خرده فرهنگ ها دارد در صورت همت جوانان قشقایی می توان امیدوار بود که در آینده نیز همچون گذشته نام و فرهنگ قشقایی زینت بخش جهان باشد. البته گذشته قشقایی آنقدر افتخار آفرین بوده است که نباید از امدادهای غیبی برای حفظ نام قشقایی نیز غافل بود.  یک مثال شاید بتواند تولید خودرویی به نام قشقایی باشد که در حفظ نام قشقایی کوشیده است. هر چه انگلیسی ها در قرن 20 میلادی بر علیه قشقایی ها انجام دادند، مشاور انگلیسی شرکت تولید کننده جیپ قشقایی با انتخاب این نام جبران نمود. به هر حال من به آینده امیدوارم چون به جوانان قشقایی، مردان و زنان امروز و فردای قشقایی امیدوارم.

جمع بندی

در پیش­بینی وضعیت اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی ایل قشقایی در 30 سال آینده، به طور خلاصه موارد زیر قابل اشاره است:

·        اسکان یافتن بخشی از ایل قشقایی که هنوز به صورت  عشایری زندگی می کنند.

·   تغییر زمینه­ های اشتغال اکثریت جامعه قشقایی از دامداری و کشاورزی سنتی به سایر مشاغل (در برخی موارد شغل های کاذب).

·        بهبود نسبی وضعیت اقتصادی.

·        بهبود وضعیت بهداشت، آموزش و افزایش مشارکت زنان در امور اجتماعی.

·        افزایش آسیب­های اجتماعی (نظیر اعتیاد و طلاق).

·        از بین رفتن سنت­ها و ارزش­های اصیل ایل.

·        کم رنگ شدن نمادهای فرهنگی ایل (لباس قشقایی، عروسی قشقایی، زبان ترکی قشقایی و ... ).

·        از بین رفتن ساختار طوایفی و احساس تعلق مربوطه.

مواردی که در بالا عنوان گردید، تنها بخشی از مسائلی است که می توان در 30 سال آینده انتظار داشت. آنچه مسلم است این است که پیش بینی­ های فوق در صورتی رخ خواهد داد که روند کنونی حاکم بر جامعه ادامه یابد. به عبارتی در مواردی که رویدادهای خوشایندی پیش بینی شده است در صورتی که مراقبت های لازم صورت نگیرد ممکن است وضعیت های نامطلوبی حاصل شود. از طرف دیگر در مواردی که رویدادهای ناخوشایندی، پیش بینی شده است، چنانچه راهکارهایی مناسب ارائه و اجرا گردد، می توان انتظار داشت که روند مطلوبی حاصل گردد.  

یکی از دغدغه های اصلی دانشجویان قشقایی، از بین رفتن زبان ترکی قشقایی که نه تنها میراثی کهن برای ایل قشقایی بلکه به عنوان سرمایه ای ارزشمند که به تک تک انسان های جهان تعلق دارد، بود. بی شک وجود زبان ها و لهجه های مختلف در جوامع بشری، از زیبایی های بی نظیری است که تک تک انسان ها در حفظ آن مسئول هستند. در هر فرهنگ، انسان ها با دیدگاه خاصی به جهان پیرامون خود می نگرند و چنانچه هر فرهنگی از بین رفته و یا به انزوا کشانده شود، برگی از معرفت بشری کاسته خواهد شد.

محققین عقیده دارند که در هر دوره، پدیده ای موجب تغییر زندگی بشر خواهد شد. در بین پدیده هایی که تا 30 سال آینده بر روی زندگی بشر بیشترین اثر را خواهند داشت می توان به اینترنت، فناوری نانو، زیست فناوری، جهانگردی، تلفن الکترونیکی و ... اشاره داشت (۱). در این بین، اینترنت و جهانگردی مقوله هایی هستند که به طور خاص در مورد جامعه قشقایی اهمیت دارند. اینترنت از آن نظر برای جامعه قشقایی اهمیت خواهد داشت که زمینه ای مناسب برای پیوند و هم اندیشی فرهنگی هر چه بیشتر بین قشقایی های مقیم نقاط مختلف جهان را فراهم خواهد کرد. این مسئله ملزوماتی را نیز دارد که از آن جمله می توان به لزوم تعریف رسم الخط مشترک بین قشقایی ها اشاره کرد.

جهانگردی از دیگر مواردی است که برای جامعه قشقایی در آینده اهمیت خواهد داشت، چرا که ایل قشقایی پتانسیل های بسیاری را در این زمینه دارا می باشد. چنانچه از این پتانسیل ها استفاده صحیح شود علاوه بر ارتقای وضعیت اقتصادی جامعه، به آشنایی هر چه بیشتر جهانیان با فرهنگ این قوم منجر خواهد شد که این نیز به نوبه خود موجب رشد و بالندگی فرهنگ غنی قشقایی خواهد گردید.

در پایان، به امید روزهایی روشن برای جامعه قشقایی و میهن پر افتخار ایران، از همه دانشجویان، هنرمندان و اساتیدی که در این جلسه هم اندیشی شرکت داشته اند، قدردانی می گردد. امید است که همواره در راه اعتلای فرهنگ ملی و محلی خود کوشا باشیم.

                                              بیژن نظری     

                                                                          اردیبهشت ماه ۱۳۸۸

منابع

 (۱) «موازنه قدرت در هزاره سوم»، سخنراني آقاي دكتر كياني (استاد دانشگاه و از طرف موسسه مشاوره و آينده پژوهي فراتر از زمان) در رابطه با آينده پژوهي.

(۲) پور لطفی، ج. 1387، ویژه نامه همایش بین المللی زبان شناسی و مردم شناسی لارستان، شماره سوم، 10 اسفند ماه 1387.

(۳) عبداللهي، م. اسكان عشاير و توسعه حيات اجتماعي آنان در ايران (مطالعه موردي طايفه وري علي نظر در استان ايلام) نامة علوم اجتماعي، شماره ۳۲ ، زمستان ۱۳۸۶

  RSS